Nowe monety Kazimierza

Utworzenie nowych rodzajów monet, a nawet nowego systemu monetarnego, nie zostało połączone z wydaniem odpowiedniego dokumentu czy ordynacji menniczej, a w każdym razie dokument taki nie jest dzisiaj znany. W rezultacie największa polska reforma monetarna w epoce średniowieczne1], stanowiąca ukoronowanie wieloletniej działalności Kazimierza na polu gospodarki pieniężnej, przeszła niemal bez echa w źródłach współczesnych, w późniejszej :zaś historiografii zyskała obraz tylko niepełny i co gorsza po części zniekształcony. Na usprawiedliwienie tak starszych dziejopisów, jak i nowszych historyków można wprawdzie stwierdzić, że reforma Kazimierza nie dała trwałych wyników; już po kilku latach, po śmierci króla, nowy system monetarny uległ załamaniu, nie podtrzymany za panowania Aridegawenów. Nie umniejsza to wszakże doniosłości reformy. Podobny los spotkał zresztą również niektóre inne osiągnięcia wypracowane, przez Kazimierza, by wspomnieć choćby najstarsze dzieje krakowskiej akadelmii. Nie były to jddnak wysiłki zmarnowane; z kazimierzowskich doświadczeń i tradycji skorzystali twórcy tak wskrzeszonej uczelni, jak i nowej monety polskiej już w pierwszych dziesięcioleciach rządów Władysława Jagiełły.

Reforma kazimierzowska

O reformie kazimierzowskiej informują przede wszystkim zabytki numizmatyczne. Ujawniają one w sposób najbardziej bezpośredni powstanie systemu monetarnego cztero-, a może nawet pięciostopniowego. Tworzyły go, obok dotychczasowego denara, monety określane dziś zwykle mianem ćwierćgroszy lub pół-kwartników, kwartniki i wreszcie grosze; piąty człon, niezbyt pewny i być może istniejący już wcześniej, stanowiły drobne monetki, uważane dziś za obole, czyli półdenary. Z szeregu tego źródła pisane notują, oprócz denarów, tylko kwartniki, pojawiające się w rachunkach i dokumentach od 1367 r. O pozostałych jednostkach nie zachowało się z owego okresu żadne świadectwo pisane, muszą więc objaśniać się same. Nie jest pewne, czy cały kazimierzowski system powstał równocześnie też etapami; wydaje się wszakże, iż jeśli nawet zachodziły jakieś rozbieżności w czasie tworzenia poszczególnych gatunków tych monet, to były one stosunkowo nieznaczne, tak że w każdym razie nowo wprowadzone pieniądze należy rozpatrywać .łącznie, jako system jednostek powiązanych ściśle określonym, przynajmniej w założeniu, stosunkiem wartości. Wedle wszelkiego prawdopodobieństwa stosunek ten przedstawiał się następująca: l grosz krakowski = 2 kwartniki = 4 ćwierćgrosze = = 16 denarów = 32 obole. A więc układ typowo dwójkowy, bez udziału dzielnika 3, analogiczny do używanego dotąd systemu jednostek obrachunkowych.

Zróżnicowane systemy

Polska Kazimierza Wielkiego prezentuje się w połowie XIV w. jako obszar dość zróżnicowany pod względem systemów pieniężnych oraz współobiegu monet denarowych i brakteatowych, także na skutek . istnienia regionalnych mennic wielkopolskich i może również kujawskich oraz mazowieckich. Na tym dopiero tle nabiera właściwej wymowy znany ustąp ze Statutów piotrkowskich Kazimierza Wielkiego, głoszący: ,,Jako jeden jest władca, jedno prawo, także jedna moneta powinna być w całym królestwie, która ma być wieczna i dobrej jakości, aby przez to tym chętniej była przyjmowana”. Ustęp ten powoływano częstokroć jako świadectwo powstania groszy krakowskich Kazimierza Wielkiego, a że starsza literatura datowała ,go już na 1347 r., przyczynił się on do utrwalenia całkiem mylnych pojęć o stosunkach monetarnych w owym czasie. W istocie — jak wykazały nowsze badania — przytoczony wyżej ustęp Został sformułowany dopiero około 1360 r., i to nie jako tekst normatywny, ustanawiający odpowiednie formy, lecz jako jeden z tak zwanych petytów, zawierających tylko postulaty na przyszłość. , Oczywiście też tekst ten zaświadcza, że w momencie jego układania nie było jeszcze w Polsce ujednoliconej monety, trwałej i posiadającej powszechne uznanie, a zarazem że autorzy petytów dostrzegali potrzebę utworzenia takiej waluty. W myśl tych zaleceń po pewnym czasie została podjęta szerdko zakrojona akcja mennicza, którą wolno określić mianem Wielkie:j Reformy Kazimierza Wielkiego.

Moneta kujawska

Na istnienie lokalnej monety kujawskiej w latach następnych wskazuje pośrednio parę dokumentów z 1350 i z 1362 r., wzmiankujących o ewentualnej jej wymianie na jakąś inną; widocznie liczono się tam z dalszymi reformami monetarnymi przygotowywanymi przez króla. Wymiana taka Została istotnie przeprowadzona w 1352 r. na Mazowszu, a ściślej: w diecezji płockiej. Informują o niej bezpośrednio kolektorzy świętopietrza, stwierdzając w swych rachunkach, że z powodu zmienienia w tym roku „drobnej” -monety na Mazowszu ponieśli oni stratę w wysokości 10 grzywien. Analogicizne wyjaśnienie kolektor złożył także w roku następnym. Są to wiadomości bardzo cenne. Jak wynika z rachunków fcolektorskich, na skutek tej zmiany zgromadzona uprzednio kwota 40 grzywien została zdewaluowana do wartości 30 grzywien,, a więc o 1/4. Dawniejsi badacze przypuszczali, że mają do czynienia z typowym przykładem renowacji monety, dokonanej przez księcia mazowieckiego wedle zasad znanych z poprzedniego wieku, co nie jest objaśnieniem trafnym. Przeoczono bowiem charakterystyczną zbieżność dat: dewaluacja została przeprowadzona bezpośrednio po przyłączeniu Mazowsza płockiego do Korony, co miało miejsce w 1351 r., na skutek śmierci księcia Bolesława.

Przyłączenie Wschowy

W 1343 r. zdobył Kazimierz i przyłączył do królestwa polskiego Wschowę wraz z przylegającym do niej niewielkim okręgiem. Zaraz potem nadać miał temu miastu obszerny przywilej, obejmujący między innymi prawo do bicia własnych monet. Mennica wschowska istniała już wcześniej, w okresie kwartnikowym i w latach, następnych, przywilej królewski więc zapewne tylko sankcjonował dawne uprawnienia. Brak niestety bliższych danych w tej sprawie, ponieważ sam dokument Kazimierza dla Wschowy nie zachował się, a o jego istnieniu i treści informuje dopiero po przeszło stu latach Jan Długosz, zresztą w sposób dość lakoniczny. Nie ma jednak podstaw do odrzucenia jego świadectwa, zwłaszcza że mennica we Wschowie czynna była także za rządów andegaweńskich, a w początkach XV w. znalazła się nawet na pewien ozals wśród głównych mennic polskich. Te późniejsze monety wschowskie są już dobrze znane; przedstawiają one z reguły po jednej stronie podwójny krzyż, po drugiej stronie orła. Analogiczne denarki bito tu zapewne również za Kazimierza Wielkiego, dziś wszelako znany jest tylko jeden egzemplarz, O wadze 0,21 grama, który z dużym prawdopodobieństwem można uważać za pochodzący z tego właśnie okresu. Widocznie więc produkcja ta była jeszcze niezbyt znaczna.

pieniadzekasa finansowawszystko o kredytachpopularnosc kredytowpodzial kredytowdo czego sluza kredytykredyty mieszkaniowel 2auta z usabanki do przodubanki sie rozwijajabezpieczne inwestowaniebiznes erotycznybudzety samorzaducodzienne odsetkico to jest bikco wybracdodatkowe wsparciefinansowanie mieszkaniagdzie rozliczymy nasz podatekgielda samochodowa a biznesinformacje o bikinternetjakie powinno byc biuro rachunkowekilka slow o biurze rachunkowymkorzystne lokatykredyty hipoteczneleasing pozyczkowylokaty codziennemnogosc produktownasz podateknowa uslugao biurach rachunkowychoplacanie rachunkowpieniadzepieniadze na mieszkanieponoszenie ryzykaposzukiwanie pracy w interneciepozycjonowanie a biznespozyczanie pieniedzypraca w domuraporty biksprawozdaniaterminy platnosciwartosciowe lokatywlasne srodki przedsiebiorstwawspolne decyzjewyzsze zyskiwzrost wynagrodzeniazapomnij o rachunkachzastrzyk gotowkizdobywanie pieniedzyzgoda wspolmalzonkazlecenia stalezlotowka czy walutakasa finansowa l 2l 3kasa finansowa l 3l 4kasa finansowa l 4l 5kasa finansowa l 5l 6kasa finansowa l 6l 7kasa finansowa l 7l 8kasa finansowa l 8l 9kasa finansowa l 9l 10kasa finansowa l 10l 11kasa finansowa l 11cwiercgroszepolkwartnikobolel 12kasa finansowa l 12nowe monety kazimierzareforma kazimierzowskazroznicowane systemymoneta kujawskaprzylaczenie wschowyl 13kasa finansowa l 13denary kazimierza wielkiegoworeczki obrachunkowemincerz walterreforma 1337wielkie zelazol 14kasa finansowa l 14mutacja wartosci nominalnejsystem pieniezny kazimierza wielkiegomoneta lwowskakopawaga groszy praskichl 15kasa finansowa l 15grosze krakowskie a praskieklasyfikacja groszydewaluacja kwartnikowzatargi lokalnedzierzawa mennicyl 16kasa finansowa l 16falszowanie monetinsygnia kwartnikowdwie grupy kwartnikowkwartnikidzialalnosc mennicy krakowskiejl 17kasa finansowa l 17mennica krakowskaprodukcja groszyuzyskiwanie rajcowsprowadzanie srebraskargal 18kasa finansowa l 18trzy warunki bicia monetpolgrosze jagiellymale kwartnikikwartniki jagiellynowe monetyl 19kasa finansowa l 19reformy jagiellypolityka jagiellywladyslaw jagiellodenary malopolskiesmierc kazimierza wielkiegol 20kasa finansowa l 20ostatnia emisja groszarozrzucanie monetgrosze praskie w rosjiregis poloniestemple groszykowl 21kasa finansowa l 21ruskie polgroszebizancjumdenary miedzianeruskie miedziakimoneta ze wschodnich oberzyl 22kasa finansowa l 22ruskie denarkirestart mennicygatunki monet lokalnychdefinicja pieniadzadokumenty aplikacyjne