Mennica krakowska

Zdaje się nie ulegać wątpliwości, że z mennicy krakowskiej pochodzą kwartniki grupy drugiej, przedstawiające króla z jabłkiem trzymanym przy piersi. Już sama większa liczebność owych monet przemawia za przypisaniem ich głównej mennicy, jaką niewątpliwie był Kraków. Ważniejszy może argument stanowi wzmiankowany już wyżej znak strzałki kładzionej pomiędzy wyrazami inskrypcji, znajdujący ścisły odpowiednik na groszach krakowskich Kazimierza, co „zdaje się świadczyć o pochodzeniu obu tych gatunków ze wspólnego warsztatu; strzałka taka natomiast nie występuje ani razu na kwartnikach grupy pierwszej, którą tym samym na zasadzie eliminacji wypada przypisać mennicom wielkopolskim. W grupie pierwszej z kolei wyróżniają się dwa typy; nazwijmy je umownie typami A i B. Typ A, uważany na ogół przez badaczy za najstarszy z wszystkich kwartników Kazimierza ze względu na stosunkowo wysoką wagę przeciętną, charakteryzuje się umieszczeniem po obu stronach postaci królewskiej liter: „P— —R”. Litera „P” nie zawsze jest całkiem czytelna; na niektórych egzemplarzach przypomina ona raczej literę „F”, na innych jest jakby odwrócona.

Produkcja groszy

Gdyby produkcja groszy krakowskich utrzymała się dłużej, gdyby była prowadzona na większą skalę, a przede wszystkim gdyby nastąpiło wyraźne zróżnicowanie ich wartości w porównaniu z wartością współczesnych im groszy praskich, to z konieczności przyjęłaby się zapewne i upowszechniła nazwa „groszy krakowskich” jako odrębnego pojęcia ekonomicznego. Dobrą analogię może tu stanowić przykład nazwy „floren”, która tak długo określała wszelkie monety złote, bez względu na ich stemple i miejsce produkcji, jak długo zachowywały one ten sam standard wartości kruszcowej, gdy zaś wartość ta ulegała zmianie, pojawiały się niezwłocznie nowe ich nazwy. Grosz krakowski, chociaż znajdował się na szczycie piramidy utworzonej przez system monetarny Kazimierza Wielkiego, nie miał więc miejsca szczególnie eksponowanego, gdyż był przytłoczony przez masę jego praskich pierwowzorów. Być może ta okoliczność sprawiła, iż po załamaniu się reformy kazimierzowskiej nie próbowano w ciągu długiego czasu reaktywować analogicznych jednostek groszowych, główny zaś ciężar polskiego systemu monetarnego u schyłku XIV w. spoczął na jednostkach półgroszowych, stanowiących pośrednią kontynuację kazimierzowskich kwartników.

Uzyskiwanie rajców

Utyskiwania rajców krakowskich na nadmiar monety, jakby nie oceniać trafności wysuwanych zarzutów, były widocznie przekonywające. W każdym razie w 1414 r. doszło do zamknięcia na czas dłuższy mennicy krakowskiej, a wznowienie jej działalności nastąpiło dopiero w końcowych latach życia Władysława Jagiełły. Niemniej władca w 1422 r. wystawił w Czerwińsku dokument, zobowiązując się do niepodejmowania żadnej produkcji menniczej bez zgody Rady Królestwa. To ograniczenie kompetencji monarchy na rzecz możnowładztwa, niejedyne zresztą w okresie zabiegów Jagiełły o uznanie następstwa tronu dla synów, wskazuje, iż w okresie tym jednak król prowadził działalność menniczą, która wzbudzała niezadowolenie możnych. Wobec zamknięcia mennicy krakowskiej, a równocześnie i lwowskiej, niezadowolenie to musiała powodować przede wszystkim produkcja mennicy we Wschowie. Chociaż znajdowała się ona na krańcach państwa, to jednak obsługiwała wtedy obrót pieniężny w całym kraju, a zarazem stanowiła wydajne źródło dochodów królewskich. Tradycje tej mennicy sięgają — jak wiemy — okresu kwartników śląskich, a następnie czasów Kazimierza Wielkiego i Andegawenów.

Sprowadzanie srebra

Obok rzekomego nadmiaru monety rajcy uwypuklali jeszcze drugi czynnik uniemożliwiający poprawę sytuacji: brak własnych kopalni srebra i konieczność sprowadzania go z Węgier. Na domiar złego dostawy kruszcu węgierskiego zostały zmonopolizowane w rękach zarządcy czy dzierżawcy tamtejszych kopalń, Marka z Norymbergi, który dyktując kupcom wygórowane ceny, uniemożliwia poprawienie jakości monet polskich, a w konsekwencji zmusza do stosowania znacznych dopłat. Stanowiło to czynnik niewątpliwie istotny, który zresztą w mniejszym lub większym stopniu ciążył stale na polskim mennictwie. Rajcy krakowscy jednak nie byliby ekspertami, gdyby z tej trudnej sytuacji, przypominającej problem kwadratury koła, nie znaleźli zadowalającego wyjścia. Oto zaproponowali, by król przeprowadził w całym państwie wykup znajdującej się na rynku monety krajowej za grosze praskie, oczywiście z zastosowaniem zwykłych dopłat. Gdy zaś ściągnie do skarbca wszystkie monety, będzie mógł ponownie puszczać je w obieg jako pieniądz nowy, już wedle wartości nominalnej. W ten sposób król zyska poważnie przez zgarnięcie dopłat, ilość monety w obiegu nie ulegnie zwiększeniu i kurs pieniądza rodzimego powróci do właściwej wysokości. Ani Marek, ani król węgierski nie mają możliwości, by przeszkodzić całej tej operacji, dzięki której gospodarka pieniężna Polski zostanie naprawiona.

Skarga

Obszerną skargę w związku ze złą jakością monety złożyli już w 1395—1396 r. rajcy krakowscy; zaadresowali ją nie do króla, zainteresowanego w płynącym stąd zysku, lecz do Rady Królestwa Polskiego, jako czynnika zdolnego widocznie do wywarcia odpowiedniego nacisku. Złożony radzie memoriał zawiera nie tylko żale, lecz — i to przede wszystkim — konkretne propozycje naprawy sytuacji, oparte na doświadczeniu kupieckim i dobrej znajomości stosunków pieniężnych. Rajcy zalecali między innymi, by ograniczyć wysokość produkcji monety denarowej, gdyż puszczanie w obieg nadmiernych, ilości tego pieniądza prowadzi ich zdaniem do jego dewaluacji, oraz określali w sposób nader dokładny próbę i stopę menniczą, wedle której nowa moneta powinna być bita. Dominowała intencja utworzenia jednolitej, dobrej monety i wycofania z obrotu dotychczasowych denarów poprzez ich sukcesywną wymianę, oczywiście w odpowiednio określonym stosunku, który postulowali w wymiarze dwóch denarów nowych za trzy stare. Sugestie te po części zostały istotnie zrealizowane, acz nie bez pewnych modyfikacji; prawdopodobnie wobec sprzeczności interesów menniczych władcy i ludności, zwłaszcza mieszczan, znaleziono rozwiązanie kompromisowe.

pieniadzekasa finansowawszystko o kredytachpopularnosc kredytowpodzial kredytowdo czego sluza kredytykredyty mieszkaniowel 2auta z usabanki do przodubanki sie rozwijajabezpieczne inwestowaniebiznes erotycznybudzety samorzaducodzienne odsetkico to jest bikco wybracdodatkowe wsparciefinansowanie mieszkaniagdzie rozliczymy nasz podatekgielda samochodowa a biznesinformacje o bikinternetjakie powinno byc biuro rachunkowekilka slow o biurze rachunkowymkorzystne lokatykredyty hipoteczneleasing pozyczkowylokaty codziennemnogosc produktownasz podateknowa uslugao biurach rachunkowychoplacanie rachunkowpieniadzepieniadze na mieszkanieponoszenie ryzykaposzukiwanie pracy w interneciepozycjonowanie a biznespozyczanie pieniedzypraca w domuraporty biksprawozdaniaterminy platnosciwartosciowe lokatywlasne srodki przedsiebiorstwawspolne decyzjewyzsze zyskiwzrost wynagrodzeniazapomnij o rachunkachzastrzyk gotowkizdobywanie pieniedzyzgoda wspolmalzonkazlecenia stalezlotowka czy walutakasa finansowa l 2l 3kasa finansowa l 3l 4kasa finansowa l 4l 5kasa finansowa l 5l 6kasa finansowa l 6l 7kasa finansowa l 7l 8kasa finansowa l 8l 9kasa finansowa l 9l 10kasa finansowa l 10l 11kasa finansowa l 11cwiercgroszepolkwartnikobolel 12kasa finansowa l 12nowe monety kazimierzareforma kazimierzowskazroznicowane systemymoneta kujawskaprzylaczenie wschowyl 13kasa finansowa l 13denary kazimierza wielkiegoworeczki obrachunkowemincerz walterreforma 1337wielkie zelazol 14kasa finansowa l 14mutacja wartosci nominalnejsystem pieniezny kazimierza wielkiegomoneta lwowskakopawaga groszy praskichl 15kasa finansowa l 15grosze krakowskie a praskieklasyfikacja groszydewaluacja kwartnikowzatargi lokalnedzierzawa mennicyl 16kasa finansowa l 16falszowanie monetinsygnia kwartnikowdwie grupy kwartnikowkwartnikidzialalnosc mennicy krakowskiejl 17kasa finansowa l 17mennica krakowskaprodukcja groszyuzyskiwanie rajcowsprowadzanie srebraskargal 18kasa finansowa l 18trzy warunki bicia monetpolgrosze jagiellymale kwartnikikwartniki jagiellynowe monetyl 19kasa finansowa l 19reformy jagiellypolityka jagiellywladyslaw jagiellodenary malopolskiesmierc kazimierza wielkiegol 20kasa finansowa l 20ostatnia emisja groszarozrzucanie monetgrosze praskie w rosjiregis poloniestemple groszykowl 21kasa finansowa l 21ruskie polgroszebizancjumdenary miedzianeruskie miedziakimoneta ze wschodnich oberzyl 22kasa finansowa l 22ruskie denarkirestart mennicygatunki monet lokalnychdefinicja pieniadzadokumenty aplikacyjne