Ostatnia emisja grosza

Jest nader prawdopodobne, że ostatnia emisja groszy krakowskich trafiła wprost z mennicy na pochód żałobny ciągnący po śmierci Kazimierza Wielkiego ulicami podwawelskimi. Uroczystość tę, zorganizowaną przez Ludwika Węgierskiego już po pogrzebie króla, opisał dokładnie i barwnie Janko z Czarnkowa, świadek naoczny owych wydarzeń. Wedle jego relacji jeden z uczestników orszaku idący przed marami rozsypywał szczodrze grosze biednym i tym wszystkim, którzy tylko chcieli je otrzymać, torując w ten sposób drogę wśród tłumu, a także zachęcając do jeszcze gorliwszych modłów za duszę zmarłego władcy. Niesiono też worki wypełnione groszami, które przesypywano do dwóch srebrnych mis, a z nich mógł brać do woli każdy, kto pragnął złożyć ofiarę na ołtarzu; gdy misy się opróżniały, natychmiast z worków dosypywano nowych groszy. Kronikarz nie określa bliżej, co to były za grosze, krakowskie czy też praskie, a może i jedne, i drugie, jakie właśnie były dostępne w dostatecznie dużych ilościach. W tej sytuacji trudno przecież o bardziej nasuwający się wniosek niż ten, że przede wszystkim sięgnięto do zasobów mennicy krakowskiej, szukając tam worków z monetami, za których pomocą można było najlepiej uczcić pamięć zmarłego króla.

Rozrzucanie monet

Rozrzucanie monet wśród tłumu jest obyczajem sięgającym czasów starożytnych, a stosowanym także znacznie później, aż do XIX stulecia. W ten sposób byli honorowani najmożniejsi władcy, cesarze i papieże, raczej zresztą z okazji uroczystych wjazdów i koronacji niż przy pogrzebach. Rozsypywano wtedy, lub władcy ci własnoręcznie rzucali w tłum, zazwyczaj duże monety srebrne, a nawet złote. Rozsypywanie tych ostatnich zostało przez prawo bizantyjskie, spisane za Justyniana I (527—565), zastrzeżone wyłącznie dla samego cesarza, bo — jak stwierdza ów tekst — „jemu jednemu z wyżyn jego szczęśliwości wolno złotem pogardzać”. Później w Bizancjum rzucano nawet małe sakiewki zawierające zestawy kilku monet złotych, srebrnych i brązowych, przygotowane specjalnie na najbardziej uroczyste okazje. W Rzymie podczas koronacji papieskich rozrzucanie monet miewało ściśle określony, ceremonialny charakter, służąc jednak zarazem torowaniu drogi wśród tłumu podczas przechodzenia orszaku między Lateranem a kościołem świętego Piotra. Na tymże szlaku w 1355 r. rozsypywał własnoręcznie monety cesarz Karol IV. Podobny obyczaj zachowywano w wieku XIV podczas koronacji królewskich w Czechach i na Węgrzech.

Grosze praskie w Rosji

Pewną osobliwość natomiast wykazują obiegające na Rusi Czerwonej grosze praskie, które stosunkowo często ulegały oberżnięciu, niekiedy bardzo znacznemu. Zjawisko to nie zostało dotąd w pełni wyjaśnione ze względu na brak dostatecznej liczby danych pomiarowych, niewątpliwie jednak istota jego nie polegała tylko na „normalnym” obcinaniu monet, jak to się działo w różnych krajach, że wspomnimy chociażby losy matadorów na rynkach bałkańskich. Grosze praskie bowiem bywały na Rusi obrzynane w stopniu uniemożliwiającym traktowanie ich w dalszym ciągu jako tę samą nominalnie jednostkę; raczej więc dostosowywano je tą drogą do innego, mniejszego nominału, podobnie jak to czyniono na Rusi Kijowskiej kilka wieków wcześniej z arabskimi dirhemami, przycinanymi do wymiaru lokalnych jednostek pieniężnych. Trudno na razie odpowiedzieć, czy zbliżony cel przyświecał obrzynaniu groszy praskich i w jakim stopniu normatywem tym byłby miejscowy system monetarny; za dość odległą analogię służyć tu mogą znane nam już kontramarki na groszach praskich, upowszechniające się w tymże czasie na obszarze Niemiec.

Regis polonie

Pomieszczony w otoku groszyków napis „Regis Polonie” jest jedynym elementem ich stempli określającym godność władcy Polski. Po stronie odwrotnej bowiem monety te przedstawiają Lwa wspiętego w lewo, a więc godło terytorialne Rusi Czerwonej, podczas gdy Orzeł polski nie został w ogóle pomieszczony. Napis otokowy rewersu stwierdza też wyraźnie, że jest to „Moneta Domini Russie K(asimiri)”. Kazimierz Wielki wiec występuje tu, podobnie jak i na dokumentach wystawianych dla ziem czerwonoruskich, w podwójnym charakterze: króla Polski oraz pana Rusi. Tytu-latura ta podkreślała w sposób szczególny prawa Kazimierza do Rusi Halickiej, stanowiąc niejako odpowiedź na pretensje do tego kraju zgłaszane ze strony węgierskiej.
Po śmierci Kazimierza zasadniczy typ monet, groszyków oraz miedziaków, został utrzymany, nastąpiła wszelako charakterystyczna zmiana w ich inskrypcjach. Przez kilka lat monety owe bito pod stemplem Władysława Opolczyka, będącego do 1377 r. wielkorządcą Rusi Halickiej z ramienia króla Ludwika. Tylko początkowo kładł on na swych groszykach tytuł: „Wladislaus Dux — Moneta Doi (czyli Domini) Russie”, wkrótce bowiem wyraz „Doi” został opuszczony, tak iż legenda określała już nie władcę, jako „Pana Rusi”, lecz samą „monetę ruską”.

Stemple groszyków

Stemple groszyków różnią się zasadniczo od stempli kwartników Kazimierza. W awersie noszą inicjał „K” pod koroną w czworolistnej obwódce, a więc ten sam motyw, który występuje także na monetach miedzianych, niekiedy też z podobnymi znakami menniczymi. Obwódka taka nie ma analogii w mennictwie polskim ani też czeskim lub węgierskim. Próbowano przeto objaśniać jej pochodzenie nawet wskazując na kontakty utrzymywane przez gminy ormiańskie we Lwowie i w Wenecji, ten jednak rodzaj italskich wpływów menniczych nie wydaje się zbyt prawdopodobny. Analogiczny motyw obwódki czterolistnej znany jest również z groszy miśnieńskich, bitych od 1339 r., które służyły pod tym względem za wzór dla grubych monet krzyżackich, o których jeszcze będzie mowa; może wiec ten wpływ oddziałał też na półgrosze ruskie, a pośrednio i na miedziane denary. W każdym razie pokrewieństwo typologiczne denarów i półgroszy, niezależnie od pochodzenia motywu obwódki, stanowi dodatkową wskazówkę przemawiającą na rzecz współczesności obu gatunków monet czerwonoruskich oraz ich powiązania w jeden system pieniężny.

pieniadzekasa finansowawszystko o kredytachpopularnosc kredytowpodzial kredytowdo czego sluza kredytykredyty mieszkaniowel 2auta z usabanki do przodubanki sie rozwijajabezpieczne inwestowaniebiznes erotycznybudzety samorzaducodzienne odsetkico to jest bikco wybracdodatkowe wsparciefinansowanie mieszkaniagdzie rozliczymy nasz podatekgielda samochodowa a biznesinformacje o bikinternetjakie powinno byc biuro rachunkowekilka slow o biurze rachunkowymkorzystne lokatykredyty hipoteczneleasing pozyczkowylokaty codziennemnogosc produktownasz podateknowa uslugao biurach rachunkowychoplacanie rachunkowpieniadzepieniadze na mieszkanieponoszenie ryzykaposzukiwanie pracy w interneciepozycjonowanie a biznespozyczanie pieniedzypraca w domuraporty biksprawozdaniaterminy platnosciwartosciowe lokatywlasne srodki przedsiebiorstwawspolne decyzjewyzsze zyskiwzrost wynagrodzeniazapomnij o rachunkachzastrzyk gotowkizdobywanie pieniedzyzgoda wspolmalzonkazlecenia stalezlotowka czy walutakasa finansowa l 2l 3kasa finansowa l 3l 4kasa finansowa l 4l 5kasa finansowa l 5l 6kasa finansowa l 6l 7kasa finansowa l 7l 8kasa finansowa l 8l 9kasa finansowa l 9l 10kasa finansowa l 10l 11kasa finansowa l 11cwiercgroszepolkwartnikobolel 12kasa finansowa l 12nowe monety kazimierzareforma kazimierzowskazroznicowane systemymoneta kujawskaprzylaczenie wschowyl 13kasa finansowa l 13denary kazimierza wielkiegoworeczki obrachunkowemincerz walterreforma 1337wielkie zelazol 14kasa finansowa l 14mutacja wartosci nominalnejsystem pieniezny kazimierza wielkiegomoneta lwowskakopawaga groszy praskichl 15kasa finansowa l 15grosze krakowskie a praskieklasyfikacja groszydewaluacja kwartnikowzatargi lokalnedzierzawa mennicyl 16kasa finansowa l 16falszowanie monetinsygnia kwartnikowdwie grupy kwartnikowkwartnikidzialalnosc mennicy krakowskiejl 17kasa finansowa l 17mennica krakowskaprodukcja groszyuzyskiwanie rajcowsprowadzanie srebraskargal 18kasa finansowa l 18trzy warunki bicia monetpolgrosze jagiellymale kwartnikikwartniki jagiellynowe monetyl 19kasa finansowa l 19reformy jagiellypolityka jagiellywladyslaw jagiellodenary malopolskiesmierc kazimierza wielkiegol 20kasa finansowa l 20ostatnia emisja groszarozrzucanie monetgrosze praskie w rosjiregis poloniestemple groszykowl 21kasa finansowa l 21ruskie polgroszebizancjumdenary miedzianeruskie miedziakimoneta ze wschodnich oberzyl 22kasa finansowa l 22ruskie denarkirestart mennicygatunki monet lokalnychdefinicja pieniadzadokumenty aplikacyjne